معين الدين فراهى هروى ( ملا مسكين )
646
تفسير حدائق الحقائق ( قسمت سوره يوسف )
كذلك قربت خداوندى جلّ ذكره نيز به دو معنى ميسّر گردد يكى رابطه اصلى و آن ايمانست و ديگرى فرعى و آن عمل به اركانست ، از اينجاست كه بندهء مطيع پيشتر از بندهء عاصى بحقّ تعالى مىرسد چنان كه در بعضى اخبار آمده است كه مطيعان چهل هزار سال پيش از بعضى عاصيان بدرجات جنّت فايز گردند و عاصى مسكين در بوته دوزخ مىگدازد تا غلّ و غش معاصى از نقد ايمان وى منفك گردد و بعد از نقاوت مستوجب دخول جنت شود . اشارهء ديگر : يوسف فرمود « إِنِّي أَنَا أَخُوكَ » خود را دو بار ياد كرد يكى به « يا » متكلّم و ديگرى با « انا » يكى از براى گذشته و ديگرى از براى آينده يعنى من آنم كه در فراق مىجستى و اكنون هم آنم كه بوصال يافتى . اشارهء ديگر : در تفسير اين آيه « 1 » كه « إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا » چنين آوردهاند كه بعضى « 2 » در حين نزع و بعضى در قبر و بعضى در قيامت بعضى در وقت مرگ ، حقّ تعالى فرشتگان رحمت را بسر « 3 » بالين بنده فرستد تا در گوش وى بگويند « أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ » تا هر هول و فزع كه مر او را پيش آيد به اين خطاب او را تسكين دهد و به اين تسلّى از آن خوف و خشيت برهد . كذلك حضرت يوسف صدّيق دانست كه ابن يامين را ملامتها و غرامتها در راهست ، و از آن جمله يكى اين بود كه به سرقتش نسبت مىبايد كردن اگر نويد « إِنِّي أَنَا أَخُوكَ » بسمع وى نرسانيدى تحمّل كشيدن بار ملامت نداشتى . [ اشارت بدانكه سه كس در سه محل به سه ندا سه سعادت يافتند ] اشارهء ديگر : سه نفر در سه محل به سه ندا سه سعادت ، خلعت « 4 » قربت
--> ( 1 ) - د : آيه . ( 2 ) - د : كه چون بندهء مؤمن را كه اجل بسر وقت آيد مر او را هول و فزع بسيار پيش خواهد آمد . ( 3 ) - د : بدون در وقت مرگ . ( 4 ) - د : به سه انديشه سعادت يافتند .